اتریوم چیست و چگونه کار می‌کند؟

امروزه دیگر به اتریوم به چشم یک دارایی پرریسک و گذرا نگاه نمی‌شود، بلکه جایگاه یک زیرساخت را پیدا کرده است. همان‌طور که شما روی برق سرمایه‌گذاری نمی‌کنید، بلکه کسب‌وکارتان را روی آن بنا می‌کنید، اتریوم نیز اکنون برای بخش بزرگی از اقتصاد درون‌زنجیره‌ای‌، دقیقاً ایفاگر چنین نقشی است.

 

این فضا به سرعت به بلوغ رسیده است؛ آنچه به عنوان یک آزمایش آغاز شد، اکنون از استیبل‌کوین‌ها، دارایی‌های توکنیزه شده، امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) و جریان‌های واقعی تسویه حساب پشتیبانی می‌کند.

بیایید دقیق‌تر به جزئیات آن بپردازیم.

 

---

اتریوم چیست؟

اتریوم یک پلتفرم بلاک‌چینی غیرمتمرکز است که یک سیستم همتا‌به‌همتای جهانی را برای اجرا و تأیید کدها مدیریت می‌کند؛ کدهایی که بیشتر با نام قراردادهای هوشمند شناخته می‌شوند. این‌ها برنامه‌هایی هستند که روی زنجیره اجرا شده و در صورت تحقق شرایط تعیین‌شده، تراکنش‌ها یا اقدامات را به‌ صورت خودکار انجام می‌دهند.

اتریوم اغلب با توکن بومی خود، یعنی Ether (ETH)، اشتباه گرفته می‌شود، اما این دو یکی نیستند. اتریوم خود «شبکه» است و Ether «دارایی» این شبکه محسوب می‌شود که برای پرداخت هزینه تراکنش‌ها و تامین توان پردازشی شبکه به کار می‌رود.

 

اتریوم از موارد زیر پشتیبانی می‌کند:

• امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)

• بازارهای توکن‌های غیرقابل تعویض (NFT)

• بازی‌های درون‌زنجیره‌ای (بلاک‌چین)

• دارایی‌های توکنیزه شده

• سیستم‌های هویت و حاکمیت

یک راه ساده برای درک این موضوع: اتریوم یک لایه تسویه حساب برنامه‌پذیر برای اینترنت است. بیت‌کوین عمدتاً برای جابه‌جایی و ذخیره ارزش، بدون نیاز به یک واسطه مرکزی ساخته شد؛ اما اتریوم برای اجرای اپلیکیشن‌ها طراحی شده است.

 

اتریوم محیط اجرایی اختصاصی خود را دارد که ماشین مجازی اتریوم (EVM) نامیده می‌شود. آن را به عنوان یک بستر اجرایی مشترک در نظر بگیرید که به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد قراردادهای هوشمند و اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps) را مستقر و اجرا کنند؛ اپلیکیشن‌هایی که فرآیندهای پرداخت، معامله، وام‌دهی، بازی و موارد دیگر را بدون تکیه بر یک اپراتور مرکزی مدیریت می‌کنند.

 

منظور از قرارداد هوشمند چیست؟ (و چرا باید به آن‌ها اهمیت دهید؟)

قراردادهای هوشمند در واقع برنامه‌های خوداجرا هستند که روی اتریوم ذخیره می‌شوند و زمانی که شرایط مشخصی برقرار شود، به‌طور خودکار اجرا می‌شوند.

یک مثال خیلی ساده: اگر پرداخت انجام شد ← دارایی آزاد شود.

دیگر نه نیازی به کارمند بانک است، نه واسطه و نه شنیدن این جمله که «3 تا 5 روز کاری دیگر پیگیری کنید».

ایده‌ی قرارداد هوشمند اولین‌بار در دهه 1990 توسط Nick Szabo مطرح شد، اما این اتریوم بود که آن را در مقیاس وسیع عملی و قابل استفاده کرد.

امروزه، پروتکل‌های وام‌دهی، معامله‌گری و استیکینگ به‌صورت روزانه بر پایه همین قراردادها فعالیت می‌کنند.

 

---

 

بنیان‌گذار اتریوم کیست؟

برخلاف بیت‌کوین که توسط شخصیت همچنان ناشناسی به نام Satoshi Nakamoto خلق شد، اتریوم در سال 2013 توسط برنامه‌نویسی به نام Vitalik Buterin پایه‌گذاری شد. او به دنبال بلاک‌چینی بود که بتواند کارهایی فراتر از جابه‌جایی صرف کوین‌ها انجام دهد.

 

این پروژه رسماً در سال 2015 توسط Buterin و تیمی از هم‌بنیان‌گذاران، از جمله Gavin Wood، Joseph Lubin و 5 نفر دیگر راه‌اندازی شد. ایده‌ی اصلی‌ آن‌ها ساده بود: بلاکچین‌ها فقط برای ذخیره پول نیستند؛ باید بتوانند اپلیکیشن‌ها را اجرا کنند.

 

وایت‌پیپر اصلی Buterin، ایده‌ی قراردادهای هوشمند برنامه‌پذیر را مطرح کرد؛ ایده‌ای که بعدها به محور اصلی اکوسیستم دیفای و توکن‌های امروزی تبدیل شد.

 

---

 

اتریوم چطور کار می‌کند؟

 

اتریوم از یک بلاک‌چین استفاده می‌کند؛ یعنی یک دفتر کل توزیع‌شده که بین هزاران کامپیوتر (که به آن‌ها نود یا گره می‌گویند) مشترک است. همه این کامپیوترها یک نرم‌افزار را اجرا می‌کنند و روی یک وضعیت واحد از داده‌ها با هم توافق دارند. هر تراکنش یا اجرای قرارداد، در کل این شبکه ثبت و تأیید می‌شود.

بیایید خیلی ساده آن را مرور کنیم:

 

مکانیزم اجماع (اثبات سهام)

از زمان به‌روزرسانی Merge در سال 2022، اتریوم دیگر از طریق استخراج کار نمی‌کند و روی سیستم اثبات سهام (PoS) اجرا می‌شود. در این سیستم، اعتبارسنج‌ها دارایی ETH خود را به عنوان وثیقه قفل می‌کنند و به نوبت، بلوک‌های جدید را پیشنهاد و تایید می‌کنند. اگر طبق قوانین رفتار کنند، پاداش می‌گیرند و در صورت رفتار مخرب، بخشی از دارایی استیک‌شده خود را از دست می‌دهند.

قراردادهای هوشمند

قراردادهای هوشمند برنامه‌هایی هستند که روی بلاک‌چین ذخیره شده‌اند و با برقرار شدن شرایط، به‌صورت خودکار اجرا می‌شوند. دیگر خبری از کارمند، صف تایید، یا جمله‌ی «سیستم قطع است، بعداً تلاش کنید» نیست. این قراردادها همه‌چیز را مدیریت می‌کنند؛ از خرید و فروش و وام‌دهی گرفته تا صدور توکن و کارهای دیگر.

تراکنش‌ها و بلوک‌ها

وقتی شما ETH می‌فرستید یا با یک اپلیکیشن کار می‌کنید، درخواست شما به شبکه فرستاده می‌شود. اعتبارسنج‌ها آن را بررسی می‌کنند، با بقیه تراکنش‌ها در یک «بلوک» قرار داده و به زنجیره اضافه می‌کنند. وقتی تراکنش تایید شد، همه‌چیز عمومی می‌شود و دیگر به این راحتی‌ها قابل برگشت نیست.

کارمزد گس (Gas) یا به عبارتی کارمزد شبکه اتریوم

هر کاری که در اتریوم انجام می‌دهید هزینه‌ای دارد که با ETH پرداخت می‌شود و به آن «گس» می‌گویند. این مبلغ به اعتبارسنج‌ها می‌رسد و از ارسال تراکنش‌های اسپم جلوگیری می‌کند. کارهای پیچیده‌تر، کارمزد بیشتری (گس) بیشتری می‌برند. وقتی شبکه شلوغ است، قیمت‌ها بالا می‌رود و وقتی خلوت است، فروکش می‌کند. یک قانون ساده‌ی عرضه و تقاضاست و هیچ پیچیدگی عجیبی ندارد.

بنابراین، نه! اتریوم واقعاً یک «کامپیوتر جهانی» (آن‌طور که بعضی‌ها دوست دارند صدایش کنند) نیست. اما به عنوان یک بستر مشترک برای اجرای کدها و پول، از هر چیزی که دنیای مالی تا به حال به خودش دیده، به این ایده نزدیک‌تر است.

 

---

 

کاربردهای اصلی اتریوم

تا سال 2026، کاربردهای اتریوم از حالت پیش‌بینی و حدس‌وگمان فراتر رفته است. تمرکز الان روی سیستم‌هایی است که مردم واقعاً از آن‌ها استفاده می‌کنند: یعنی در حوزه‌های مالی، دارایی‌ها و حاکمیت.

دیفای (DeFi)

بدون نیاز به بانک، وام بگیرید، وام بدهید، معامله کنید و سود به دست آورید. پلتفرم‌هایی مثل Aave و Uniswap بر بستر اتریوم اجرا می‌شوند.

استیبل‌کوین‌ها

بیشتر استیبل‌کوین‌های بزرگ، کارشان را از اتریوم شروع کرده‌اند. طبق داده‌های تحقیقات ما، اتریوم همچنان یکی از برترین لایه‌های تسویه حساب برای توکن‌های وابسته به دلار است.

NFTها

کلکسیون‌های دیجیتال، آثار هنری و بلیت‌های دیجیتال؛ چه از آن‌ها خوشتان بیاید چه نه، اکثرشان از اینجا شروع شدند.

توکنیزه کردن دارایی‌های دنیای واقعی (RWA)

دارایی‌های واقعی مثل اوراق قرضه و صندوق‌ها، به شکل فزاینده‌ای روی زیرساخت‌های اتریوم عرضه می‌شوند. این کار باعث می‌شود ردیابی و جابه‌جایی آن‌ها بسیار ساده‌تر شود.

DAO (سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز) 

برخی از پروژه‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری، حالا به جای تیم‌های مدیریتی، از طریق رأی‌گیری‌های درون‌زنجیره‌ای اداره می‌شوند. قوانین در قراردادهای هوشمند ثبت شده‌اند و دارندگان توکن درباره بودجه‌ها، به‌روزرسانی‌ها و پیشنهادها رأی می‌دهند.

 

---

 

مزایای اتریوم

قابل برنامه‌نویسی

شما می‌توانید اپلیکیشن‌ها را مستقیماً روی اتریوم بسازید: از پلتفرم‌های معاملاتی و بازارهای وام‌دهی گرفته تا صندوق‌های توکنیزه شده، سیستم‌های بازی و کلکسیون‌های دیجیتال. قراردادهای هوشمند قوانین را به‌طور خودکار مدیریت می‌کنند؛ بنابراین اجرای آن‌ها به ساعات اداری یا تأیید دستی وابسته نیست.

اکوسیستم بزرگ توسعه‌دهندگان و استانداردهای مشترک

طبق گزارش‌های Electric Capital، اتریوم همواره از نظر تعداد توسعه‌دهندگان فعال، در میان برترین اکوسیستم‌ها قرار دارد.

 

استانداردهای توکن در اتریوم (مثل ERC-20 و ERC-721) یک فرمت مشترک به توسعه‌دهندگان می‌دهند. به همین دلیل است که کیف پول‌ها، اپلیکیشن‌ها و پروتکل‌ها می‌توانند بدون نیاز به طراحی اختصاصی برای هر مورد، با دارایی‌های یکسان کار کنند.

کارایی سیستم اثبات سهام (PoS)

پس از به‌روزرسانی Merge، مصرف انرژی به شدت کاهش یافته است.

رشد مقیاس‌پذیری لایه 2

شبکه‌هایی مثل Arbitrum و Base، تراکنش‌های ارزان‌تر و سریع‌تری را پردازش می‌کنند و در نهایت تسویه نهایی همچنان روی اتریوم انجام می‌شود.

امنیت شبکه

اتریوم بر پایه سیستم اثبات سهام (PoS) با صدها هزار اعتبارسنج و تاییدکننده فعال اجرا می‌شود که امنیت شبکه را تضمین می‌کنند. وجود این تعداد زیاد اعتبارسنج و بررسی متن‌باز کدها، باعث می‌شود هرگونه حمله به شبکه، بسیار پرهزینه و کاملاً شفاف باشد. اتریوم یکی از پیشرفته‌ترین بلاک‌چین‌های برنامه‌پذیر جهان از نظر بازرسی‌های امنیتی است.

 

---

 

محدودیت‌های اتریوم

محدودیت در ظرفیت پردازش 

لایه اصلی اتریوم در زمان‌های اوج فعالیت، ممکن است دچار ازدحام شود. این اتفاق باعث بالا رفتن کارمزد گس (Gas) می‌شود. اگرچه شبکه‌های لایه 2 به کاهش ترافیک کمک می‌کنند، اما کاربران همچنان باید بدانند از کدام شبکه استفاده می‌کنند و چرا کارمزدها متفاوت است.

مقیاس‌پذیری؛ مسیری که هنوز ادامه دارد

لایه 2 به بهبود اوضاع کمک می‌کند، اما ظرفیت لایه اصلی همچنان محدود است و این مسیر توسعه هنوز ادامه دارد.

پیچیدگی برای مبتدیان و مراحل کاری پراکنده

کیف پول‌ها، کلیدها، گس (gas) و پل‌ها؛ کار با این‌ها دقیقاً مثل یک سیستم آماده و ساده نیست. وجود شبکه‌های متعدد و رول‌آپ‌ها می‌تواند باعث سردرگمی کاربران تازه‌وارد شود.

ریسک قراردادهای هوشمند

باگ‌های موجود در کدها ممکن است مورد سوءاستفاده قرار بگیرند. اگر قرارداد هوشمند به دلیل باگ تخلیه شود، هیچ مرکز پشتیبانی یا «میز خدماتی» برای کمک وجود ندارد.

 

پیچیدگی‌های کاربری

مدیریت شخصی دارایی‌ها دارایی یعنی مدیریت کلیدهای خصوصی و کلمات بازیابی فقط بر عهده خودتان است. اگر آن‌ها را گم کنید، هیچ راهی برای بازیابی رمز عبور وجود ندارد.

 

 

---

 

نحوه خرید اتریوم در Toobit

به لطف افزایش پلتفرم‌های رمزارزی، خرید اتریوم هرگز تا این حد آسان نبوده است. یکی از این پلتفرم‌ها  Toobit است؛ صرافی رمزارز که به سرعت در حال گسترش است و به کاربران اجازه می‌دهد اتریوم را به شکلی ساده و امن خریداری کنند.

• ثبت‌نام در Toobit: یک حساب کاربری ایجاد کرده و فرآیند احراز هویت را تکمیل کنید. این کار به امنیت حساب شما کمک کرده و تمامی قابلیت‌های پلتفرم را برای شما فعال می‌کند.

• واریز سرمایه: از روش‌های مختلف پرداخت، از جمله انتقال بانکی و کارت‌های اعتباری استفاده کنید.

• خرید اتریوم: به بخش معاملات بروید، ETH را انتخاب کنید و سفارش خود را با قیمت فعلی بازار ثبت کنید یا یک سفارش لیمیت تنظیم نمایید.

رابط کاربری ساده و ویژگی‌های امنیتی قوی Toobit، آن را به انتخابی عالی برای هر دو گروه معامله‌گران تازه‌کار و باسابقه تبدیل کرده است.

 

---

 

جمع‌بندی نهایی: آیا اتریوم هنوز ارزشمند است؟

اتریوم همچنان اصلی‌ترین بلاک‌چین برنامه‌پذیر از نظر میزان استفاده و فعالیت توسعه‌دهندگان است. این شبکه بخش بزرگی از دیفای (DeFi)، استیبل‌کوین‌ها و دارایی‌های توکنیزه شده را پشتیبانی می‌کند.

اتریوم ارزان‌ترین نیست؛ ساده‌ترین هم نیست؛ اما همچنان جایی است که جدی‌ترین فعالیت‌های درون‌زنجیره‌ای در آن اتفاق می‌افتد.