تفاوت اتریوم و اتریوم کلاسیک چیست؟

اتریوم (ETH) و اتریوم کلاسیک (ETC) در لیست قیمت‌ها مثل دوقلوها به نظر می‌رسند، اما در واقع بیشتر شبیه به دو برادری هستند که پس از یک دعوای خانوادگی بسیار علنی، راهشان را از هم جدا کردند.

 

هر دوی آن‌ها خاستگاه مشترکی در شبکه اصلی اتریوم دارند که در سال 2015 راه‌اندازی شد. با این حال، هک بزرگ یک سازمان خودگردان غیرمتمرکز (DAO)، به رویدادی سرنوشت‌ساز تبدیل شد که جرقه دو دستگی بزرگ در شبکه اتریوم را در جولای 2016 زد. نتیجه این اتفاق، ایجاد دو بلاک‌چین مجزا بود که هر کدام قوانین، فرهنگ و سیاست‌های پولی خاص خود را دارند.

 

در ادامه، خیلی ساده و دور از حاشیه، تفاوت‌های ETH و ETC را بررسی می‌کنیم؛ اینکه این "فورک" واقعاً چه تغییراتی ایجاد کرد و در سال 2026 چه آپدیت‌های مهمی در راه است.

 

---

 

تعریف کوتاه هر دو شبکه

اتریوم (Ethereum) چیست؟

اتریوم یک پلتفرم برنامه‌پذیر برای اجرای قراردادهای هوشمند و اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps) است. این پلتفرم بر بستر بلاک‌چین اتریوم فعالیت می‌کند و توسط شبکه گسترده‌ای از توسعه‌دهندگان و جامعه کاربری بزرگ اتریوم پشتیبانی می‌شود. توکن اصلی آن ETH است که برای پرداخت کارمزدها و کمک به تأمین امنیت شبکه استفاده می‌شود.

 

اتریوم در سپتامبر 2022 طی رویدادی که به «ادغام» (The Merge) معروف شد، مکانیزم اجماع خود را از اثبات کار (PoW) به اثبات سهام (PoS) تغییر داد.

 

تا سال 2026، اتریوم با انتقال بخش بزرگی از فعالیت‌های روزمره به شبکه‌های لایه 2، در مسیر مقیاس‌پذیری پیش می‌رود؛ در این ساختار، شبکه اصلی اتریوم نقش لایه نهایی تسویه حساب را ایفا می‌کند و آپدیت‌های اخیر نیز مهر تأییدی بر این مسیر بوده‌اند.

 

اتریوم کلاسیک (Ethereum Classic) چیست؟

اتریوم کلاسیک در واقع ادامه همان زنجیره اصلی اتریوم است که به آن «زنجیره اتریوم اولیه» نیز می‌گویند؛ مسیری که پس از فورک سال 2016 ادامه یافت. به زبان ساده، این نسخه دست‌نخورده از بلاک‌چین است که تاریخچه هک DAO را در خود حفظ کرده است. کامیونیتی اتریوم کلاسیک اغلب موضع خود را با عبارت «کد یعنی قانون» (Code is Law) خلاصه می‌کنند؛ آن‌ها اولویت را به «تغییرناپذیری» می‌دهند و در برابر هرگونه تغییری که بخواهد تاریخچه و وضعیت گذشته شبکه را بازنویسی کند، مقاومت می‌کنند.

 

شبکه اتریوم کلاسیک همچنان از استخراج به روش اثبات کار (PoW) استفاده می‌کند و توسط ماینرهای اتریوم کلاسیک پشتیبانی می‌شود. همچنین، این شبکه از یک سیاست پولی ثابت با سقف عرضه مشخص پیروی می‌کند.

 

 

---

 

پیش از دودستگی: ریشه‌های مشترک و ماشین مجازی اتریوم

پیش از آنکه دودستگی رخ دهد، تنها یک شبکه بلاک‌چین و یک کوین واحد وجود داشت.

 

اتریوم با این هدف طراحی شد که اجازه دهد کدها به صورت خودکار بر بستر بلاک‌چین اجرا شوند. این فرآیند از طریق ماشین مجازی اتریوم (EVM) انجام می‌شود؛ که در واقع محیط اجرای بایت‌کدِ (bytecode) قراردادهای هوشمند است. امروزه هر دو زنجیره همچنان از EVM پشتیبانی می‌کنند؛ به همین دلیل است که بسیاری از ابزارها و الگوهای برنامه‌نویسی در هر دو شبکه ETH و ETC برای فعالان این حوزه آشنا و مشابه است.

 

Gavin Wood به تدوین رسمی مفاهیم ماشین مجازی اتریوم در "سند فنی" (Yellow Paper) اتریوم کمک کرد و بعدها اولین مدیر ارشد فناوری (CTO) بنیاد اتریوم شد.

 

---

 

هک DAO و هارد فورکی که باعث ایجاد دو زنجیره شد

سازمان خودگردان غیرمتمرکز، موسوم به "The DAO" چه بود؟

در سال 2016، پروژه DAO یک آزمایش جنجالی و بزرگ در زمینه تأمین مالی جمعی روی شبکه اتریوم بود. این سازمان از قراردادهای هوشمند برای مدیریت سرمایه‌ها و تصمیم‌گیری‌ها استفاده می‌کرد.

 

در حادثه DAO چه اتفاقی افتاد؟

در ژوئن 2016، یک مهاجم با سوءاستفاده از یک نقص امنیتی (باگ)، توانست حدود 3.6 میلیون واحد ETH (به ارزش آن زمان) را از شبکه خارج کند. این دارایی‌ها در واقع به سرقت رفته بودند و این وضعیت باعث بروز بحرانی جدی در اعتماد کاربران و مفهوم «تغییرناپذیری» در عمل شد.

 

در اصطلاح بلاک‌چین، تغییرناپذیری به این معناست که وقتی یک تراکنش تأیید شد، هیچ‌کس نمی‌تواند آن را تغییر داده یا به عقب برگرداند؛ حتی اگر اتفاق ناگواری (مثل یک هک) رخ داده باشد.

 

هارد فورک و زنجیره اولیه

جامعه‌ی اتریوم بر سر انجام یک هارد فورک به بحث و تبادل نظر پرداختند. هارد فورک قوانین اجماع شبکه را تغییر می‌دهد؛ به این معنا که گره‌هایی (نودهایی) که از قوانین قدیمی پیروی می‌کنند، بلوک‌های جدیدی را که تحت قوانین جدید ساخته شده‌اند، رد می‌کنند. این اتفاق می‌تواند منجر به یک گسست دائمی در شبکه شود.

 

در 20 جولای 2016 (در بلوک شماره 1,920,000)، این فورک اجرایی شد. این اقدام باعث بازگشت تراکنش‌های هک DAO و بازگرداندن ETHهای سرقت شده به جامعه شد؛ در حالی که نام و برند «اتریوم» نیز برای این زنجیره حفظ شد. در واقع، شبکه اتریوم (ETH) که امروز می‌شناسیم، در نتیجه‌ی این تصمیم متولد شد.

 

اما زنجیره‌ای که از بازگشت تراکنش‌ها خودداری کرد، با نام اتریوم کلاسیک (ETC) به مسیر خود ادامه داد. این‌گونه بود که یک تاریخچه‌ی واحد، به دو بلاک‌چین مجزا تبدیل شد.

 

یک باور اشتباه رایج این است که مردم گاهی فکر می‌کنند اتریوم کلاسیک توسط این فورک «ساخته» شده است؛ اما درک دقیق‌تر این است که ETC ETC در واقع تداوم همان دفتر کل (Ledger) اولیه است، در حالی که اتریوم (ETH) زنجیره‌ی جدیدی محسوب می‌شود که وضعیت آن تغییر یافته است. حتی پروژه‌ی اتریوم کلاسیک نیز بارها به صورت عمومی این سوءتفاهم رایج را اصلاح کرده است.

 

---

 

چرا تفاوت‌های ETH و ETC در سال 2026 اهمیت دارند؟

1. مکانیزم اجماع و مصرف انرژی

اتریوم 

• از روش اثبات سهام (PoS) استفاده می‌کند (از زمان رویداد «ادغام» در سال 2022)؛ این مدل با هدف کاهش چشمگیر مصرف انرژی در مقایسه با استخراج (ماینینگ) طراحی شده است.
  
  

• در این شبکه، تأییدکنندگان به جای رقابت با توان سخت‌افزاری استخراج، با استیک کردن ETH امنیت شبکه را تأمین می‌کنند.

انتقال اتریوم به مدل اثبات سهام (PoS)، به‌طور گسترده به‌عنوان طراحی بهینه‌تر از نظر مصرف انرژی و سازگارتر با محیط‌ زیست نسبت به استخراج (PoW) شناخته می‌شود؛ اما این موضوع، این واقعیت را نفی نمی‌کند که استخراج ارزهای دیجیتال -به‌طور کلی- فرآیندی انرژی‌بر است.

 

اتریوم کلاسیک

• از روش اثبات کار (PoW) به عنوان مکانیزم اجماع استفاده می‌کند؛ به این معنی که ماینرها برای اضافه کردن بلوک‌ها، با استفاده از قدرت سخت‌افزاری (Mining Power) خود با هم رقابت می‌کنند.
  
  

• این یعنی مصرف انرژی در این شبکه به دلیل ماهیت مبتنی بر استخراج، بسیار بالاتر از زنجیره‌های PoS است.

این شفاف‌ترین شکاف «ساختاری» بین این دو است: الگوریتم اجماع متفاوت، اقتصاد امنیت متفاوت و ساختار هزینه متفاوت.

 

2. سیاست پولی و قوانین عرضه

این‌جاست که اتریوم کلاسیک (ETC) برای کسانی که به طراحی عرضه اهمیت می‌دهند، به شکلی بی‌سروصدا خودنمایی می‌کند.

اتریوم (ETH)

• سقف عرضه ندارد. در عوض، میزان عرضه ETH بر اساس نرخ صدور و نرخ سوزاندن کارمزدها تغییر می‌کند.
  
  

• طرح EIP-1559 (اجرا شده در 5 آگوست 2021) بازار کارمزدها را تغییر داد و «کارمزد پایه» را سوزاند؛ این فرآیند بسته به میزان استفاده از شبکه، می‌تواند نرخ خالص صدور را کاهش دهد.
  
  

• رویکرد اتریوم، نه بر پایه عرضه ثابت، بلکه بیشتر بر پایه عرضه تطبیق‌پذیر است.
  
  

اتریوم کلاسیک (ETC)

• یک طراحی عرضه کاملاً ثابت با حداکثر 210.7 میلیون واحد ETC دارد که اغلب به عنوان عرضه محدود یا سقف عرضه شناخته می‌شود.
  
  

• اتریوم کلاسیک از پروتکل "5M20" پیروی می‌کند که طبق آن، پاداش بلاک به ازای هر 5 میلیون بلاک، 20% کاهش می‌یابد.

اگر بخواهیم "سیاست پولی ثابت" را با "صدور منعطف" مقایسه کنیم، اتریوم کلاسیک (ETC) زنجیره‌ای است که از نظر پیش‌بینی‌پذیری عرضه، به رویکرد "بیت‌کوین‌گونه" تمایل دارد؛ هرچند که از نظر فنی یک زنجیره مبتنی بر EVM محسوب می‌شود.

3. حاکمیت و فلسفه

تفاوت ظاهری و بدیهی، اندازه شبکه است؛ اما تفاوت کاربردی‌تر در فلسفه حاکمیت، اقتصادِ امنیت و نحوه رویکرد هر زنجیره به به‌روزرسانی‌ها نهفته است.

 

• فرهنگ اتریوم به گونه‌ای است که جامعه اتریوم هرگاه معتقد باشد اکوسیستم بلاک‌چین سود می‌برد، تمایل بیشتری به هماهنگی برای انجام به‌روزرسانی‌ها نشان داده است؛ به‌ویژه در موارد مربوط به مقیاس‌پذیری و امنیت.
  
  

• هویت اتریوم کلاسیک با مقاومت در برابر «ویرایش وضعیت» و حفظ مجموعه قوانین اولیه گره خورده است. در این چارچوب فکری، اتریوم زنجیره‌ای تلقی می‌شود که تاریخچه آن تغییر کرده، در حالی که ETC زنجیره‌ای است که دفترکل بدون ویرایش را حفظ کرده است.
  
  

4. سرعت به‌روزرسانی و رویکرد مقیاس‌پذیری

اتریوم

اتریوم تمرکز خود را بر کاهش هزینه فعالیت‌های لایه دوم (L2) برای استفاده روزمره قرار داده است، در حالی که زنجیره اصلی نقش لایه امنیت و تسویه‌حساب نهایی را ایفا می‌کند.

• Dencun - (تاریخ  13 مارس 2024): با معرفی روشی کارآمدتر برای ارسال داده‌های تجمیع‌شده رول‌آپ‌ها به اتریوم، هزینه تراکنش‌های لایه دوم را کاهش داد.
  
  

• Pectra - (تاریخ 7 می 2025): نحوه عملکرد حساب‌ها و کیف‌پول‌ها در اتریوم را بهبود بخشید و هم‌زمان ارتقاهایی را برای مقیاس‌پذیری روان‌تر در بلندمدت به شبکه افزود.
  
  

• Fusaka - (تاریخ 3 دسامبر 2025): با بهبود مدیریت داده‌های رول‌آپ، نقشه راه مقیاس‌پذیری اتریوم را ادامه داد تا شبکه بتواند حجم فعالیت بیشتری را بدون افزایش هزینه برای کاربران روزمره و عادی پشتیبانی کند.

اتریوم کلاسیک

در مقابل، اتریوم کلاسیک مسیر متفاوتی را در پیش گرفته است؛ اولویت این شبکه، تداوم زنجیره اصلی و حفظ مدل اثبات کار (PoW) است و تغییرات کمتری را با هدف ساخت بزرگ‌ترین اکوسیستم اپلیکیشن‌ها دنبال می‌کند.

• Olympia - (طرح پیشنهادی اتریوم کلاسیک): این طرح، مدلی مشابه EIP-1559 را برای کارمزدهای اتریوم کلاسیک پیشنهاد می‌دهد که در آن، «کارمزد پایه» به جای سوختن، به یک خزانه توسعه هدایت می‌شود؛ هدف از این کار، تأمین بودجه اکوسیستم و در عین حال حفظ مدل استخراج (PoW) است.

 

به عبارت دیگر، اتریوم برای گسترش پذیرش و مقیاس‌پذیری بهینه‌سازی شده است؛ در حالی که اتریوم کلاسیک بر تداوم، استخراج و سیاست پولی ثابت تمرکز دارد.

 

---

 

واقعیت‌های امنیتی که افراد تازه‌وارد نباید نادیده بگیرند

یک مقایسه صریح اما منصفانه:

 

• بودجه امنیتی اتریوم به دلیل ارزش اقتصادی بالا و تعداد بسیار زیاد تأییدکنندگان، بسیار عظیم است.
  
  

• امنیت اتریوم کلاسیک در طول تاریخ به نوسانات «نرخ هش» حساس بوده است. اتریوم کلاسیک در سال‌های 2019 و 2020 چندین بار هدف حمله  51% قرار گرفت؛ به همین دلیل است که کاربران حرفه‌ای همیشه به قدرت استخراج شبکه، تعداد تأییدیه‌های مورد نیاز و نحوه برخورد صرافی‌ها با واریزی‌های ETC توجه ویژه‌ای دارند.

این به معنای آن نیست که ETC «غیرقابل استفاده» است؛ بلکه یعنی مدل ریسک آن متفاوت است و برای جابه‌جایی مبالغ بزرگ، باید احتیاط عملیاتی بیشتری به خرج داد.

 

---

 

چه زمانی از کدام شبکه استفاده کنیم؟

چه زمانی اتریوم (ETH) انتخاب بهتری است؟

 

اگر به دنبال غنی‌ترین محیط برای امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)، بیشترین اپلیکیشن‌ها، پشتیبانی گسترده‌ی ابزارها و جدیدترین به‌روزرسانی‌های شبکه هستید، اتریوم انتخاب بهتری است. 

 

اگر هدف شما فعالیت در دیفای، توکن‌های غیرقابل تعویض (NFT) و استفاده از اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps) پرکاربرد است، اتریوم معمولاً همان‌جایی است که نقدینگی و تمرکز توسعه‌دهندگان در آن قرار دارد.

چه زمانی اتریوم کلاسیک (ETC) می‌تواند مناسب باشد؟

انتخاب اتریوم کلاسیک معمولاً بر اساس این دیدگاه‌ها است:

• ترجیح می‌دهید در شبکه‌ای با مدل استخراج (PoW) فعالیت کنید.

• به دنبال دارایی با سقف عرضه محدود و صدور پیش‌بینی‌پذیر هستید.

• می‌خواهید از جامعه‌ای حمایت کنید که به اصول اولیه و تغییرناپذیری بلاک‌چین وفادار مانده است.

 

در واقع، دلیل انتخاب ETC این‌ موارد است، نه صرفاً اینکه «چون ارزان‌تر است، پس حتماً بهتر است»

 

یک هشدار امنیتی که از ضرر مالی جلوگیری می‌کند

آدرس‌ها در هر دو شبکه کاملاً مشابه یکدیگر هستند و بسیاری از کیف‌پول‌ها به شما اجازه می‌دهند بین شبکه‌ها جابه‌جا شوید. همیشه قبل از ارسال، شبکه را چک کنید. فرستادن ETH (روی شبکه اتریوم) به آدرسی که منتظر دریافت ETC (روی شبکه اتریوم کلاسیک) است، یکی از  رایج‌ترین اشتباهات مبتدیان است و هیچ تضمینی برای بازیابی پول شما وجود ندارد.

 

---

 

خلاصه تفاوت‌های کلیدی اتریوم و اتریوم کلاسیک

 

 

---

 

نحوه خرید اتریوم و نکاتی که قبل از خرید باید بررسی کنید

اگر می‌خواهید اتریوم خریداری کنید، روند فنی ساده است، اما چک‌لیست قبل از خرید اهمیت بیشتری دارد:

 

• مطمئن شوید که دقیقاً چه چیزی می‌خرید؛ هدف شما خرید ETH است یا ETC؟

• بررسی کنید کیف‌پول شما روی کدام شبکه تنظیم شده است، چه برای واریز و چه برداشت.

• اگر از کیف‌پول شخصی (Self-Custody) استفاده می‌کنید، بدانید که فرمت آدرس EVM در هر دو شبکه یکسان است؛ بنابراین انتخاب شبکه، کلید امنیت واقعی شماست.

همین حالا معاملات اتریوم را شروع کنید.

 

---

 

کلام آخر 

اتریوم و اتریوم کلاسیک هر دو از یک نقطه شروع شدند، اما در پاسخ به یک سوال کلیدی که پس از هک DAO مطرح شد، دو مسیر کاملاً متضاد را انتخاب کردند:

 

آیا یک بلاک‌چین اجازه دارد برای جبران خسارت، تاریخچه خود را بازنویسی کند؟

 

• اتریوم نسخه‌ی جدیدی از زنجیره را انتخاب کرد که اولویت را به جبران خسارت و حرکت رو به جلو می‌داد.
  
  

• اتریوم کلاسیک نسخه‌ی اولیه و دست‌نخورده را برگزید و هویت خود را بر پایه‌ی این تصمیم (وفاداری به گذشته) بنا کرد.

 

تفاوت واقعی در همین‌جاست. همه چیز دیگر – از جمله ارزش مبادلاتی و سرمایه بازار، تعداد dAppها و تیتر اخبار – پیامد همان هارد فورک هستند.