شبکه اوراکل چیست و چگونه کار می‌کند؟

شبکه اوراکل چیست؟

یک شبکه بلاک‌چینی در ثبت تراکنش‌ها، اجرای قوانین و همگام نگه داشتن تمامی کاربران، عملکردی خیره‌کننده دارد. اما این شبکه‌ها یک محدودیت ذاتی دارند: بلاک‌چین‌های عمومی به‌طور پیش‌فرض قادر به خواندن داده‌های خارجی از اینترنت، رابط‌های برنامه‌نویسی (APIها)، پایگاه‌های داده یا سایر سیستم‌های بیرونی نیستند.

 

اوراکل بلاکچین یا شبکه اوراکل، دقیقاً برای رفع همین محدودیت به وجود آمده است.

 

به زبان ساده، شبکه اوراکل زیرساختی است که به قراردادهای هوشمند اجازه می‌دهد از داده‌های جهان واقعی استفاده کنند.

 

فرآیند کار به این صورت است که اوراکل داده‌های خارجی را از چندین منبع مختلف (مانند APIها، صرافی‌ها، دیتابیس‌ها و سایر سیستم‌های خارجی) فراخوانی کرده و سپس از گره‌های مستقل برای تایید و تجمیع این داده‌ها پیش از ثبت نهایی روی شبکه استفاده می‌کند. به این ترتیب، یک قرارداد هوشمند می‌تواند بدون وابستگی به یک منبع واحد، به داده‌هایی قابل اطمینان تکیه کند.

 

 

نموداری که نحوه عملکرد معمول یک شبکه اوراکل را نشان می‌دهد. منبع: Toobit

 

 

---

 

چرا به شبکه‌های اوراکل نیاز داریم؟

امنیت بلاکچین بر پایه «اجماع» بنا شده است؛ یعنی تمام گره‌ها (Nodes) باید با استفاده از ورودی‌های یکسان، به یک وضعیت مشترک برسند.

 

اگر قراردادهای هوشمند می‌توانستند آزادانه داده‌ها را از اینترنت دریافت کنند، ممکن بود هر گره در زمان‌های مختلف به نتایج متفاوتی دسترسی داشته باشد. این موضوع فرآیند تأیید را مختل می‌کند و حتی می‌تواند اجماع شبکه را از بین ببرد.

 

به این چالش، مسئله اوراکل (Oracle Problem) گفته می‌شود: قراردادهای هوشمند به‌تنهایی قادر نیستند به شکلی امن و قابل اعتماد به داده‌های دنیای واقعی دسترسی پیدا کنند.

 

شبکه‌های اوراکل با ایجاد یک مسیر ساختاریافته، این مشکل را حل می‌کنند؛ مسیری که از طریق آن، داده‌ها و محاسبات خارج از زنجیره، به ورودی‌های قابل‌تأیید در داخل زنجیره تبدیل می‌شوند.

 

 

---

 

شبکه‌های اوراکل چگونه کار می‌کنند؟

به طور خلاصه، شبکه‌های اوراکل قیمت‌های لحظه‌ای و دقیق دارایی‌ها را فراهم می‌کنند که برای پروتکل‌های امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) حیاتی است. اغلب شبکه‌های اوراکل از یک جریان کاری ساده پیروی می‌کنند که مشابه مراحل زیر است:

1. ارسال درخواست داده توسط قرارداد هوشمند 

یک پروتکل دیفای یا سایر برنامه‌های مبتنی بر قرارداد هوشمند، به داده‌هایی نظیر قیمت دارایی‌ها، اثبات وقوع یک رویداد یا سیگنال‌های انطباق قانونی نیاز پیدا می‌کنند.

 

2. فراخوانی داده‌ها از منابع متعدد توسط گره‌ها

اوراکل‌های غیرمتمرکز با استفاده از چندین گره (Node) تأیید شده، از «ارزش کل قفل شده» (TVL) در دنیای دیفای در برابر دستکاری محافظت می‌کنند.

 

نودهای مستقل، داده‌ها را از APIها، تأمین‌کنندگان داده، حسگرها یا سایر سیستم‌های خارجی دریافت می‌کنند. استفاده از منابع متعدد، قابلیت اطمینان را افزایش و ریسک تکیه بر «منبع واحد» را کاهش می‌دهد.

 

3. تأیید و تجمیع داده‌ها 

شبکه، داده‌های به‌دست‌آمده از منابع مختلف را جمع می‌کند. در این مرحله اغلب از روش‌هایی مانند محاسبه میانگین (Median) استفاده می‌شود تا داده‌های نادرست (پرت) فیلتر شده و اعتبار خروجی بهبود یابد.

 

4. ثبت نتیجه روی بلاکچین

مقدار تأییدشده در اختیار قرارداد هوشمند قرار می‌گیرد تا به عنوان ورودی برای اجرای منطق برنامه و تسویه توافقات قراردادی مورد استفاده قرار گیرد.

 

امنیت، اصل ماجراست. اوراکل‌های غیرمتمرکز تلاش می‌کنند تا گزارش‌دهی نادرست را هزینه‌بر کنند و از طریق ابزارهایی مانند نظارت، ارزیابی اعتبار، استیکینگ و عملکرد شفاف، شناسایی متخلفان را آسان سازند.

 

 

---

 

اوراکل‌ها چه نوع داده‌هایی را منتقل می‌کنند؟

 

شبکه‌های اوراکل صرفاً به «جریان‌های قیمت» محدود نمی‌شوند؛ آن‌ها می‌توانند طیف گسترده‌ای از اطلاعات معتبر خارجی را پشتیبانی کنند.

اوراکل‌های داده

این اوراکل‌ها اطلاعات بازار مانند قیمت‌ها، نرخ‌ها، شاخص‌ها و سایر داده‌های بازار را که توسط پروتکل‌های دیفای و صرافی‌ها استفاده می‌شوند، ارائه می‌دهند.

کاربردهای رایج در دنیای واقعی:

• وام‌دهی و وام‌گیری: تعیین ارزش وثیقه‌ها و آستانه‌ی لیکوئید شدن.

• مشتقات: قیمت‌گذاری، منطق کارمزدهای دوره‌ای و فرآیند تسویه.

• استیبل‌کوین‌ها: پایش وضعیت وثیقه‌ها و شاخص‌های مربوط به ذخایر پشتوانه

 

تعامل‌پذیری بین‌زنجیره‌ای (CCIP)

 

برخی از شبکه‌های اوراکل امکان ارتباط میان بلاکچین‌های مختلف را فراهم می‌کنند. این سیستم‌ها می‌توانند وقوع یک رویداد را در یک شبکه تأیید کرده و باعث اجرای منطق مربوطه در شبکه‌ای دیگر شوند. این قابلیت، پایه‌ی تعامل‌پذیری بین‌زنجیره‌ای (CCIP) است؛ مانند ارسال پیام یا انتقال دارایی‌های دیجیتال میان بلاکچین‌ها.

 

علاوه بر این، شبکه‌های اوراکل می‌توانند با یکپارچه‌سازی داده‌های هویتی، به اجرای الزامات قانونی و نظارتی کمک کنند؛ به‌ویژه در زمان تسویه تراکنش‌ها روی زنجیره که نیازمند رعایت الزامات نظارتی و انطباق هستند.

 

تصادفی‌سازی قابل‌راستی‌آزمایی

بلاک‌چین‌ها ماهیتی «قطعی» دارند، به این معنی که ایجاد اعداد واقعاً «تصادفی» در آن‌ها چالش‌برانگیز است.

 

تصادفی‌سازی قابل‌راستی‌آزمایی راهکاری ارائه می‌دهد که به کمک آن می‌توان خروجی‌های تصادفی منصفانه و قابل‌اثبات تولید کرد. این قابلیت در کاربردهای واقعی مانند بازی‌های بلاکچینی، تعیین ویژگی‌های توکن‌های غیرمثلی (NFT)، قرعه‌کشی‌ها و مکانیزم‌های مبتنی بر رویداد نقش کلیدی دارد.

 

پردازش قابل‌تأیید

برخی از پردازش‌ها برای اجرا در داخل بلاک‌چین بسیار سنگین و پرهزینه هستند. پردازش قابل‌تأیید به اوراکل اجازه می‌دهد محاسبات سنگین را در خارج از بلاک‌چین پردازش کرده و سپس نتایج را به همراه اثبات‌های فنی بازگرداند تا قرارداد هوشمند بتواند صحت آن‌ها را تأیید کند.

 

این قابلیت می‌تواند از تحلیل داده‌ها، بهینه‌سازی و برخی فرآیندهای هوش مصنوعی پشتیبانی کند و در عین حال، هزینه‌های درون‌زنجیره‌ای را کاهش داده و فرآیند تأیید را همچنان در داخل بلاک‌چین حفظ کند.

 

 

---

 

محبوب‌ترین شبکه‌های اوراکل در حال حاضر

در اینجا نمونه‌های عینی از شبکه‌های اوراکل که امروزه به طور گسترده استفاده می‌شوند، به همراه کاربردهای واقعی آن‌ها آورده شده است:

1. Chainlink

Chainlink به چه معروف است؟

ارائه‌ی داده‌های قیمتی معتبر، تصادفی‌سازی قابل‌راستی‌آزمایی و ابزارهای ارتباط میان‌زنجیره‌ای (CCIP).

Chainlink کجا استفاده می‌شود؟

پروتکل Aave اعلام کرده است که در بازارهای عملیاتی خود، از جریان‌های قیمت Chainlink برای دریافت داده‌های غیرمتمرکز از چندین منبع مختلف استفاده می‌کند.

نمونه کاربرد واقعی Chainlink

طبق اسناد رسمی Chainlink، پلتفرم‌های معاملات پرپچوال (مانند GMX) برای تأیید داده‌های خارج از شبکه به این داده‌ها متکی هستند تا واریزها و برداشت‌ها دقیقاً با ارزش واقعی بازار انجام شوند.

 

چرا Chainlink به‌عنوان یک شبکه «محبوب» شناخته می‌شود؟

داشبورد اوراکل در سایت DefiLlama نشان می‌دهد که Chainlink از نظر «ارزش کل ایمن‌شده» (TVS) پیشتاز است؛ این شاخص معیار دقیقی است که نشان می‌دهد چه مقدار سرمایه به خروجی‌های این اوراکل وابسته است.

 

چگونه معامله Chainlink (LINK) را شروع کنیم؟

Chainlink داده‌های جهان واقعی را برای کل این صنعت تأمین می‌کند. اگر آماده‌اید روی یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های قراردادهای هوشمند امروزی سرمایه‌گذاری کنید، پلتفرم Toobit همه‌چیز را برای یک معامله راحت و بی‌دغدغه برای شما آماده کرده است.

همین حالا معامله Chainlink را شروع کنید.

 

2. Pyth Network

Pyth Network به چه معروف است؟

ارائه بسیار سریع داده‌های بازار و طراحی‌های منعطف (ارسال یا فراخوانی داده) بسته به نوع شبکه و نوع اتصال.

Pyth Network کجا استفاده می‌شود؟

وبلاگ رسمی Pyth توضیح می‌دهد که اوراکل‌های این شبکه در سولانا به طور گسترده استفاده می‌شوند و این پذیرش با شاخص «ارزش ایمن‌شده» شبکه ارتباط مستقیم دارد.

 

3. RedStone

RedStone به چه معروف است؟

رویکردهای ماژولار و ارائه داده‌ها «در لحظه تقاضا» که هدف آن کاهش هزینه‌های ارسال همیشگی اطلاعات به شبکه است.

RedStone کجا استفاده می‌شود؟

اسناد رسمی TON، ادغام RedStone را به عنوان یک اوراکل با مدل فراخوانی (Pull) توصیف کرده‌اند که داده‌های لحظه‌ای را در زمان نیاز وارد قراردادها می‌کند.

چرا RedStone جزو اوراکل‌های محبوب محسوب می‌شود؟

سایت DefiLlama نام RedStone را با چندین میلیارد دلار «ارزش کل ایمن‌شده» (TVS) لیست کرده است و رتبه‌بندی پروتکل‌ها نشان می‌دهد که این وابستگی از کجا نشأت می‌گیرد.

 

4. API3

API3 به چه معروف است؟

طراحی اوراکل «دست‌اول» با هدف متصل کردن مستقیم APIها به قراردادهای هوشمند با واسطه‌های کمتر.

کجا از API3 استفاده می‌شود؟

اسناد اکوسیستم‌هایی مانند Sei، شبکه API3 را به عنوان یک شبکه اوراکل غیرمتمرکز توصیف می‌کنند که جریان‌های داده لحظه‌ای را برای قراردادهای هوشمند فراهم می‌کند.

 

5. Band Protocol

Band Protocol به چه معروف است؟

ارائه داده‌های واقعی به قراردادهای هوشمند و زیرساخت اوراکل چندزنجیره‌ای.

 

6. Tellor

Tellor به چه معروف است؟

گزارش‌دهی و تأیید داده‌ها به صورت بدون نیاز به مجوز و مقاوم در برابر سانسور.

 

نکته: مردم اغلب محبوبیت اوراکل‌ها را با ارزش بازار مقایسه می‌کنند؛ اما در بخش زیرساخت، محبوبیت خود را در شاخص‌های کاربردی بهتر نشان می‌دهد؛ شاخص‌هایی مثل تعداد پروژه‌های ادغام شده، سوابق امنیتی و میزان سرمایه‌ای که به خروجی‌های آن شبکه وابسته است (شاخص TVS یکی از این معیارها است).

 

 

---

 

جمع‌بندی نهایی

شبکه‌های اوراکل یک مشکل ساده اما حیاتی را حل می‌کنند: اینکه قراردادهای هوشمند نمی‌توانند به تنهایی و با امنیت کامل به داده‌های خارجی دسترسی داشته باشند.

 

شبکه‌های اوراکل با دریافت اطلاعات از منابع متعدد، تأیید خروجی‌ها و ثبت نتایج قابل‌اعتماد در شبکه، به اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps) اجازه می‌دهند تا منطق برنامه‌های خود را بر اساس داده‌های واقعی دنیای خارج اجرا کنند.

 

این دقیقاً همان روشی است که بلاک‌چین‌ها را از دفترهای کل ایزوله و جدا افتاده، به سیستم‌هایی تبدیل می‌کند که می‌توانند روی دارایی‌ها قیمت بگذارند، پروتکل‌ها را مدیریت کنند، بیمه‌ها را فعال نمایند، زیرساخت بازی‌ها را فراهم کنند و شبکه‌های مختلف را به هم متصل کنند.

 

این مقاله صرفاً با هدف اطلاع‌رسانی منتشر شده است و به منزله‌ی مشاوره مالی، قانونی یا سرمایه‌گذاری نیست.

 

 

---

 

نحوه خرید رمزارز در Toobit

برای خرید ارز دیجیتال در  Toobit، ابتدا یک حساب کاربری ایجاد کنید، مراحل احراز هویت را داده و سپس به بخش خرید رمزارز بروید. توکن مورد نظر و روش پرداخت خود را انتخاب کرده و خریدتان را تأیید کنید. پس از نهایی شدن تراکنش، دارایی‌های شما در حساب اسپات نمایش داده می‌شود.

 

تبریک! حالا می‌دانید چطور در Toobit رمزارز خریداری کنید!