آکادمیSwift با همکاری 17 بانک، از جمله Citi و MUFG، در حال آزمایش واریزهای توکنیزه‌شده برای پرداخت‌های فرامرزی 24/7 است. در نگاه اول، این اقدام ممکن است نمونه دیگری از ورود نظام مالی سنتی به حوزه آزمایش‌های بلاکچینی به نظر برسد. اما پرسش مهم‌تر این است که در لایه‌های زیرین فرایند پرداخت چه اتفاقی رخ می‌دهد.
انتقال پول میان کشورها صرفاً به ارسال یک دستور پرداخت از یک بانک به بانک دیگر محدود نمی‌شود. پیش از آنکه سرمایه واقعاً در اختیار گیرنده قرار بگیرند، فرایند تسویه باید از میان موسسات مختلف، ساعات کاری متفاوت، فرایندهای انطباقی و سامانه‌های پرداخت منطقه‌ای عبور کند. آزمایش Swift در واقع بلاکچین را وارد همین فرایند کرده است تا مشخص شود آیا پول صادرشده توسط بانک‌ها می‌تواند از طریق زیرساختی با قابلیت برنامه‌پذیری بیشتر جابه‌جا شود، بدون آنکه نقش نظام بانکی موجود در این فرایند کنار گذاشته شود.
Swift دقیقاً چه چیزی را آزمایش می‌کند؟
واریزهای توکنیزه‌شده، نمایش دیجیتالی واریزهای موجود در بانک‌های تجاری هستند. برخلاف بسیاری از دارایی‌های رمزارزی عمومی، این واریزها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که نمایانگر پول نگهداری‌شده در نظام بانکی سنتی باشند. پروژه آزمایشی Swift بررسی می‌کند که آیا این واریزها می‌توانند با استفاده از زیرساخت بلاکچین، از پرداخت‌های فرامرزی 24/7 پشتیبانی کنند؛ در حالی که بانک‌ها همچنان نقش خود را در صدور واریزها و رعایت الزامات انطباقی حفظ می‌کنند.
مقیاس این آزمایش، جزئی‌تر از چیزی است که ممکن است از تیتر خبر برداشت شود. Swift اعلام کرده است که دفترکل اشتراکی مبتنی بر بلاکچین این شرکت برای استفاده اولیه آماده شده و 17 بانک از 6 قاره در حال آماده‌شدن برای پیشگامی در پرداخت‌های فرامرزی توکنیزه‌شده هستند. این گروه شامل ANZ، BNP Paribas، BNY، Citi، DBS، First Abu Dhabi Bank، FirstRand، HSBC، Itaú Unibanco، Lloyds Bank، Mashreq، MUFG، OCBC، Standard Chartered، UBS، UOB و Wells Fargo است.
نکته مهم، ماهیت چیزی است که در این فرایند واقعاً توکنیزه می‌شود. دفترکل اشتراکی قرار است تعهدات پرداخت را هماهنگ کند، در حالی که خود واریزها همچنان مطالباتی هستند که توسط بانک‌ها صادر می‌شوند. این سازوکار با انتقال دارایی‌های بی‌مجوز و قابل‌انتقال در یک بلاکچین عمومی تفاوت دارد. هدف این نیست که موجودی حساب‌های بانکی به توکن‌هایی تبدیل شود که آزادانه قابل معامله باشند؛ بلکه هدف این است که مشخص شود آیا دستورهای تسویه می‌توانند از طریق زیرساخت‌های مالی مورداعتماد، در قالبی برنامه‌پذیرتر اجرا شوند یا خیر.
برای معامله‌گران، این تفاوت اهمیت دارد؛ زیرا تسویه تعیین می‌کند سرمایه با چه سرعتی می‌تواند میان بازارهای مختلف جابه‌جا شود. تفاوت در ساعات کاری بانک‌ها، مراحل مربوط به بانک‌های کارگزار و تعطیلات منطقه‌ای همچنان می‌تواند در انتقال‌های بین‌المللی اصطکاک ایجاد کند. بهبود این فرایند می‌تواند جابه‌جایی و دریافت سرمایه در نقاط مختلف جهان را تسهیل کند، هرچند ریسک بازار، ریسک طرف مقابل و ملاحظات مربوط به نگهداری دارایی را از بین نخواهد برد.
تسویه سریع‌تر، پیچیده‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد
بلاکچین اغلب با سرعت بالا گره خورده است، اما Swift از سیستمی شروع نمی‌کند که در آن تمام پرداخت‌های بین‌المللی چندین روز زمان می‌برند. این شرکت اعلام کرده است که در شبکه فعلی آن، 75% از پرداخت‌های فرامرزی در حال حاضر ظرف 10 دقیقه به بانک ذی‌نفع می‌رسند.
بااین‌حال، رسیدن وجه به بانک لزوماً به معنای در دسترس قرار گرفتن آن برای گیرنده نیست.
بررسی‌های انطباقی، سامانه‌های پرداخت داخلی، اعتباردهی به حساب و ساعات کاری محلی همچنان می‌توانند مرحله نهایی انتقال را به تأخیر بیندازند. بنابراین، پرسش مهم‌تر این است که آیا توکنیزه‌سازی می‌تواند کل فرایند تسویه را بهبود دهد یا صرفاً یک بخش از آن را سریع‌تر کند. میزان دسترس‌پذیری در کل مسیر انتقال، نرخ پرداخت‌های ناموفق، فرایند تطبیق حساب‌ها و زمان واقعی دسترسی گیرنده به وجوه، در نهایت ممکن است اطلاعات ارزشمندتری درباره عملکرد این پروژه آزمایشی ارائه دهند تا صرفاً سرعت ثبت تراکنش روی دفترکل.
در اینجا مفهوم تسویه 24/7 اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. ممکن است یک دفترکل از نظر فنی به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت کند، اما زیرساخت مالی پیرامون آن نیز باید از همین سطح از دسترس‌پذیری پشتیبانی کند تا مزیت ایجادشده در نهایت به فرد یا مؤسسه‌ای که منتظر دریافت وجه است منتقل شود.
واریزهای توکنیزه‌شده با استیبل‌کوین‌ها تفاوت دارند
واریزهای توکنیزه‌شده ممکن است برای افرادی که با استیبل‌کوین‌ها کار کرده‌اند، آشنا به نظر برسند. هر دو، نمایش‌هایی دیجیتالی از ارزش را در زیرساخت‌هایی قرار می‌دهند که می‌توانند بالقوه خارج از ساعات سنتی فعالیت بانک‌ها نیز مورد استفاده قرار گیرند. بااین‌حال، ساختار زیربنایی این دو کاملاً یکسان نیست.
یک واریز توکنیزه‌شده همچنان به یک واریز نزد بانک تجاری متصل است. در مقابل، یک استیبل‌کوین معمولاً براساس مدل مستقلی برای ذخایر و بازخرید صادر می‌شود. یک دارایی رمزارزی بومی مانند بیت‌کوین نیز ساختار متفاوتی دارد؛ زیرا اساساً نمایانگر یک مطالبه نسبت به واریز بانکی نیست. دارایی‌ها می‌توانند از طریق زیرساخت بلاکچین جابه‌جا شوند، اما صادرکنندگان، ساختارهای حقوقی، پروفایل‌های نقدشوندگی و سازوکارهای بازخرید آن‌ها می‌تواند کاملاً متفاوت باشد. این تفاوت‌ها در نحوه صدور، عرضه و بازخرید، همگی بخشی از توکنومیک‌های گسترده‌تر یک توکن هستند و می‌توانند بر نحوه عملکرد آن در بازار تأثیر بگذارند.
استیبل‌کوین‌های عمومی همچنین نشان می‌دهند که بازارهای دیجیتال مبتنی بر دلار و فعال در تمام ساعات شبانه‌روز تا چه اندازه رشد کرده‌اند. در ساعت 03:11 UTC روز 14 سپتامبر 2026، CoinMarketCap ارزش بازار USDT را حدود 183.34 میلیارد دلار و ارزش بازار USDC را حدود 74.23 میلیارد دلار اعلام کرده بود؛ بنابراین ارزش بازار مجموع این 2 دارایی به حدود 257.56 میلیارد دلار می‌رسید.
این ارقام به معنای آن نیست که استیبل‌کوین‌ها از نظر حقوقی یا عملیاتی معادل واریزهای توکنیزه‌شده هستند. این ارقام صرفاً زمینه‌ای برای درک این موضوع فراهم می‌کنند که چرا بانک‌ها در حال بررسی راه‌هایی برای ترکیب تسویه دیجیتال مستمر با واریزهای بانکی، الزامات انطباقی و دسترسی کنترل‌شده هستند. ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها نیز به‌طور مداوم تغییر می‌کند؛ بنابراین این ارقام صرفاً یک تصویر لحظه‌ای از وضعیت بازار هستند و نباید به‌عنوان معیاری ثابت در نظر گرفته شوند.
از این منظر، پروژه Swift را نباید تلاشی برای جایگزین کردن استیبل‌کوین‌ها یا بلاکچین‌های عمومی دانست؛ بلکه این پروژه در حال بررسی مسیر دیگری برای دیجیتالی کردن پول است. اگر این مدل توسعه پیدا کند، گفت‌وگوی مهم‌تر احتمالاً حول نحوه تعامل شبکه‌های بانکی مجاز با سایر سامانه‌های تسویه شکل خواهد گرفت، نه اینکه کدام شکل از پول دیجیتال قرار است جایگزین شکل دیگری شود.
آزمون واقعی پس از پروژه آزمایشی آغاز می‌شود
پروژه‌های اولیه بلاکچینی گاهی به دلیل استفاده از واژه‌هایی مانند «توکنیزه‌شده»، «24/7» و «فرامرزی» بزرگ‌تر از واقعیت به نظر می‌رسند؛ زیرا این واژه‌ها بیشتر قابلیت‌هایی را توصیف می‌کنند که زیرساخت برای دستیابی به آن‌ها طراحی شده است، نه لزوماً خدماتی را که همین حالا در مقیاس گسترده عملیاتی شده‌اند.
به همین دلیل، مرحله توسعه پروژه اهمیت زیادی دارد. یک پروژه آزمایشی با حضور 17 بانک بزرگ، فراتر از یک اعلامیه مفهومی است، اما همچنان با سرویسی که روزانه پرداخت‌های عادی مشتریان را در چندین حوزه قضایی پردازش می‌کند تفاوت دارد. در صورت پیشرفت پروژه، عواملی مانند سطح دسترسی، ارزهای پشتیبانی‌شده، دارایی‌های مورد استفاده برای تسویه، محدودیت‌های انتقال، شبکه‌های مشارکت‌کننده و حجم واقعی تراکنش‌ها تصویر روشن‌تری از قابلیت‌های آن ارائه خواهند کرد.
همین احتیاط در ارتباط دادن تحولات زیرساختی با بازارهای رمزارزی نیز ضروری است. آزمایش واریزهای توکنیزه‌شده توسط یک بانک، به‌خودی‌خود به معنای ایجاد تقاضا برای دارایی‌های رمزارزی عمومی نیست. آنچه این اقدام نشان می‌دهد این است که برخی از ایده‌هایی که مدت‌ها با بلاکچین مرتبط بوده‌اند، از جمله انتقال برنامه‌پذیر ارزش و تسویه مستمر، بیش از گذشته در زیرساخت‌های مالی قانون‌گذاری‌شده در حال آزمایش هستند.
نحوه نگهداری دارایی نیز بخشی از همین تفاوت است. وجوهی که در یک صرافی، در یک کیف پول با نگهداری شخصی یا در یک حساب بانکی نگهداری می‌شوند، از روش‌های دسترسی و سطوح حفاظت متفاوتی برخوردارند. تراکنش‌های بلاکچینی می‌توانند با سرعت زیادی انجام شوند، اما هر انتقال همچنان به احراز هویت و مجوزدهی امن از طریق سازوکارهایی مانند امضای دیجیتال وابسته است. تسویه سریع‌تر به این معنا نیست که یک آدرس اشتباه یا تأیید بدون دقت را می‌توان بازگرداند.
تسویه در حال تبدیل شدن به بخش مهم‌تری از داستان بلاکچین است
پروژه آزمایشی Swift با حضور 17 بانک، در نهایت یک آزمایش زیرساختی است، نه سیگنالی درباره مسیر بعدی قیمت ارزهای دیجیتال. آنچه اهمیت دارد این است که آیا واریزهای توکنیزه‌شده می‌توانند تسویه فرامرزی را پیوسته‌تر کنند، بدون آنکه رابطه بنیادی میان بانک‌ها و سپرده‌گذاران آن‌ها تغییر کند.
مرحله بعدی شواهد ارزشمندتری ارائه خواهد کرد: اینکه پرداخت‌ها با چه میزان اطمینان تسویه می‌شوند، وجوه چه زمانی واقعاً در دسترس قرار می‌گیرند و آیا این مدل می‌تواند فراتر از یک پروژه آزمایشی کنترل‌شده نیز عملیاتی شود یا خیر. این نتایج مشخص خواهند کرد که آیا توکنیزه‌سازی در عمل به بهبود جابه‌جایی پول بانکی منجر می‌شود یا صرفاً فرایندهای موجود را به دفترکل جدیدی منتقل می‌کند.
اگر این مدل موفق شود، داستان بزرگ‌تر شاید پذیرش رمزارزها به شکلی که امروز می‌شناسیم از سوی بانک‌ها نباشد. شاید داستان اصلی، پذیرش برخی از ایده‌های زیرساختی باشد که فناوری رمزارزها آن‌ها را به مفاهیمی آشنا در دنیای مالی تبدیل کرده است.
این مقاله صرفاً با هدف آموزشی تهیه شده و به‌منزله توصیه سرمایه‌گذاری نیست.
